Dr.Muhsin Dursun anlatıyor, Mako robotik cerrahide 3D tomografi, hastanın diz veya kalça ekleminin üç boyutlu modelini oluşturmak için kullanılır. Bu model sayesinde kemik yapısı, eklem açıları, protez ölçüsü ve protezin yerleşeceği alan ameliyattan önce ayrıntılı biçimde planlanabilir.
3D Tomografi Nedir?
3D tomografi, bilgisayarlı tomografi ile elde edilen görüntülerin özel bir yazılım aracılığıyla üç boyutlu hâle getirilmesidir.
Normal röntgen görüntülerinde kemikler iki boyutlu olarak değerlendirilirken, 3D tomografi sayesinde eklem yapısı farklı açılardan incelenebilir. Böylece cerrah, hastanın diz veya kalça anatomisini ameliyat öncesinde daha ayrıntılı şekilde görebilir.
Mako robotik cerrahide kullanılan üç boyutlu model, standart bir kemik görseli değildir. Her hasta için kendi tomografi görüntülerinden hazırlanır.
Mako Sistemi 3D Tomografi Verilerini Nasıl Kullanır?
Tomografi çekiminin ardından elde edilen görüntüler Mako sisteminin planlama yazılımına aktarılır. Sistem, bu görüntüler üzerinden hastanın eklem yapısını üç boyutlu olarak oluşturur.
Cerrah bu dijital model üzerinde;
- Kemik yapısını,
- Eklem yüzeylerindeki aşınmayı,
- Bacak dizilimini,
- Kemik açılarını,
- Protezin uygun ölçüsünü,
- Protezin yerleşim konumunu
ameliyattan önce değerlendirebilir.
Bu aşama, ameliyatın kişiye özel planlanmasını sağlar.
Her Hastanın Eklem Yapısı Aynı Değildir
Diz ve kalça eklemleri dışarıdan benzer görünse de her hastanın kemik yapısı farklıdır.
Kemiklerin büyüklüğü, bacak açısı, eklemdeki aşınma miktarı ve kireçlenmenin bulunduğu bölge kişiden kişiye değişebilir. Bu nedenle protez ameliyatlarında her hastaya aynı planın uygulanması doğru değildir.
3D tomografi, cerrahın hastanın gerçek anatomisini görmesini sağlar. Böylece protez planlaması genel ölçülere göre değil, kişinin kendi kemik yapısına göre hazırlanabilir.
Protez Ölçüsü Ameliyattan Önce Belirlenebilir
Diz veya kalça protezinde doğru protez ölçüsünün seçilmesi önemlidir. Çok büyük veya çok küçük bir protez, eklem dengesini ve protezin yerleşimini etkileyebilir.
Mako sistemindeki üç boyutlu model üzerinde farklı protez ölçüleri sanal olarak denenebilir. Cerrah, hastanın kemik yapısına en uygun protez boyutunu ameliyat öncesinde değerlendirebilir.
Ameliyat sırasında gerekli görüldüğünde bu plan yeniden kontrol edilebilir ve hastanın gerçek eklem yapısına göre düzenlenebilir.
Kemik Kesileri 3D Model Üzerinden Planlanır
Protez ameliyatlarında hasarlı eklem yüzeyleri hazırlanırken kemiğin belirli bölümlerinden kesiler yapılır. Bu kesilerin miktarı, seviyesi ve açısı protezin yerleşimi açısından önem taşır.
3D tomografi modeli sayesinde cerrah;
Kesi Yapılacak Bölgeyi Belirler
Kemikten hangi bölgenin çıkarılacağı ameliyat öncesinde planlanabilir.
Kesinin Açısını Hesaplar
Protez parçalarının uygun konumda yerleştirilebilmesi için kemik kesilerinin açısı değerlendirilir.
Çıkarılacak Kemik Miktarını Planlar
Yalnızca protezin yerleşmesi için gerekli olan kemik bölgesinin hazırlanması hedeflenir.
Bu plan daha sonra Mako robotik kol ve haptik teknoloji desteğiyle uygulanır.
3D Tomografi ile Milimetrik Planlama Arasındaki Bağlantı
Mako robotik sisteminin yaptığı hassas hesaplamaların temelinde üç boyutlu tomografi modeli bulunur.
Cerrah protezin konumunu, kemik kesilerinin seviyesini ve eklem aralığını küçük ölçülerde değiştirebilir. Yapılan değişikliklerin dizin veya kalçanın genel dengesine nasıl yansıyacağı dijital model üzerinden görülebilir.
Bu nedenle 3D tomografi yalnızca görüntüleme amacıyla kullanılmaz. Aynı zamanda ameliyatın sayısal verilerle planlanmasını sağlayan temel aşamalardan biridir.
3D Tomografi Protezin Yerleşimini Nasıl Etkiler?
Protez parçalarının kemiğe doğru açıyla yerleştirilmesi, eklemin hareketi ve dengesi açısından önemlidir.
Üç boyutlu model üzerinde protezin;
- İleri veya geri konumu,
- İçeri veya dışarı açısı,
- Dönüş yönü,
- Kemik üzerindeki seviyesi,
- Eklem aralığına etkisi
ameliyat öncesinde incelenebilir.
Cerrah, bu ölçümleri kullanarak hastanın kemik yapısına uygun bir protez yerleşim planı oluşturur.
3D Tomografi ile Robot Ameliyatı Kendi Başına mı Planlar?
Hayır. Mako sistemi görüntüleri işler, ölçümler sunar ve üç boyutlu modeli oluşturur. Ancak ameliyat planını değerlendiren, değiştiren ve onaylayan kişi ortopedi cerrahıdır.
Cerrah;
- Tomografi modelini inceler,
- Protez ölçüsünü seçer,
- Kemik kesilerini belirler,
- Protezin konumunu planlar,
- Ameliyat sırasında robotik kolu kontrol eder.
Mako sistemi ise cerrahın oluşturduğu planın daha kontrollü biçimde uygulanmasına yardımcı olur.
3D Tomografi Her Hastada Gerekli midir?
Mako robotik protez cerrahisi planlanan hastalarda, sistemin hastaya özel üç boyutlu modeli oluşturabilmesi için bilgisayarlı tomografi kullanılır.
Ancak her diz veya kalça ağrısı yaşayan hastanın tomografi çektirmesi gerekmez. Öncelikle ortopedi muayenesi yapılır ve hastanın protez ameliyatına uygun olup olmadığı değerlendirilir.
Tomografi kararı, hastanın şikâyetleri, muayene bulguları ve röntgen sonuçları birlikte değerlendirilerek verilir.
Adana’da 3D Tomografi ile Mako Robotik Protez Planlaması
Adana’da Mako robotik diz veya kalça protezi planlanan hastalarda süreç ayrıntılı ortopedi muayenesiyle başlar.
Protez ameliyatına uygun bulunan hastaların bilgisayarlı tomografi görüntüleri kullanılarak kişiye özel üç boyutlu eklem modeli oluşturulabilir. Cerrah bu model üzerinden protezin ölçüsünü, kemik kesilerini ve protezin yerleşim açısını ameliyattan önce değerlendirebilir.
Bu yaklaşım, ameliyatın standart ölçülere göre değil, hastanın kendi kemik yapısına göre planlanmasına yardımcı olur.
