Robotik ve geleneksel diz protezi ameliyatlarının temel amacı aynıdır: ileri derecede aşınmış diz eklem yüzeylerini protez bileşenleriyle değiştirerek ağrıyı azaltmak ve fonksiyonu geliştirmek. Temel fark, ameliyatın planlanması ve kemik hazırlığının yönlendirilme biçimidir. Mako robotik sistemde hastanın BT görüntülerinden üç boyutlu model oluşturulur, protez konumu bu model üzerinde planlanır ve cerrah kemik hazırlığını haptik sınırlar içinde robotik kol desteğiyle gerçekleştirir. Geleneksel yöntemde ise cerrah anatomik referanslar, mekanik kılavuzlar ve ameliyat sırasındaki ölçümleri kullanır.
Robotik Diz Protezinde Ameliyatı Robot mu Yapıyor?
Hayır. Mako, otonom şekilde ameliyat yapan bir robot değildir.
Cerrah:
- Hastanın protez ameliyatına uygunluğuna karar verir.
- Üç boyutlu cerrahi planı değerlendirir.
- Gerekirse planı ameliyat sırasında değiştirir.
- Robotik kolu kendisi yönlendirir.
- Kemik hazırlığını kontrol eder.
- Protezi yerleştirir.
- Diz hareketini ve bağ dengesini değerlendirir.
Robotik sistem cerrahın karar verme sürecinin yerine geçmez. Cerrahın planı ölçülebilir verilerle uygulamasına yardımcı olan bir teknolojidir.
Geleneksel Diz Protezi Nasıl Yapılır?
Geleneksel total diz protezinde ameliyat öncesi röntgenler, hastanın fizik muayenesi ve ameliyat sırasındaki anatomik referanslar kullanılır.
Kemik yüzeyleri genellikle mekanik veya manuel kılavuzlarla hazırlanır. Cerrah protezin boyutunu, bacak dizilimini, bağ dengesini ve implant konumunu ameliyat sırasında değerlendirir.
Geleneksel Diz Protezi Eski veya Başarısız Bir Yöntem mi?
Hayır.
Geleneksel total diz protezi onlarca yıldır uygulanan, uzun dönem sonuçları güçlü biçimde araştırılmış bir cerrahi yöntemdir.
Robotik cerrahinin geliştirilmiş olması, geleneksel yöntemin “yanlış” olduğu anlamına gelmez. Robotik sistemin temel amacı bazı planlama ve uygulama aşamalarını daha ölçülebilir ve kontrollü hale getirmektir.
Mako Robotik Diz Protezinde 3D Planlama Nasıl Yapılır?
Mako sisteminde ameliyat öncesinde belirli protokolle çekilen bilgisayarlı tomografi görüntülerinden hastanın dizine ait üç boyutlu model oluşturulur.
Cerrah bu model üzerinde:
- Femoral komponentin boyutunu ve konumunu,
- Tibial komponentin boyutunu ve konumunu,
- Kemik kesilerinin seviyesini,
- Bacağın dizilimini,
- Diz farklı açılardayken eklem boşluklarını,
- Yumuşak doku dengesini
değerlendirebilir.
Plan, ameliyat sırasında elde edilen veriler doğrultusunda cerrah tarafından gerektiğinde güncellenebilir.
Haptik Teknoloji Nedir?
Mako'nun AccuStop haptik teknolojisi, cerrahın önceden belirlediği kemik hazırlama alanına sanal ve fiziksel bir çalışma sınırı oluşturmasına yardımcı olur.
Cerrahi alet planlanan alanın dışına yaklaşırken sistem robotik kol hareketini sınırlandırabilir.
Haptik Teknolojinin Amacı Nedir?
Amaç cerrahın elini “devre dışı bırakmak” değil, kemik hazırlığını belirlenen plan içinde tutmasına destek olmaktır.
Bu özellik:
- Planlanan kesilerin uygulanması,
- Sağlam dokuların korunmasına yardımcı olunması,
- Cerrahi planın kontrollü şekilde takip edilmesi
açısından destek sağlar.
Robotik Diz Protezi Daha Hassas mı?
Robotik ve manuel total diz protezini karşılaştıran randomize kontrollü çalışmalar, robotik sistemlerin planlanan bacak dizilimi ve implant konumuna ulaşma doğruluğunda avantaj sağlayabildiğini göstermiştir.
Bu, robotik diz cerrahisinin en güçlü teknik yönlerinden biridir.
Ancak “daha hassas planlama” ile “her hastada daha iyi hissedilen sonuç” aynı şey değildir.
Teknik doğruluğun:
- Ağrı,
- Fonksiyon,
- Memnuniyet,
- Protezin uzun dönem ömrü
üzerindeki etkisinin büyüklüğü ayrı klinik araştırmalarla değerlendirilir.
Robotik Diz Protezi Daha Az Ağrılı mı?
Bazı klinik çalışmalar robotik diz protezi sonrasında belirli dönemlerde ağrı skorlarında avantaj bildirmiştir.
2024 yılında yayımlanan bir randomize kontrollü çalışmada robotik kol destekli total diz protezi grubunda ilk yıl içinde diz ağrısı bileşeninde daha fazla iyileşme görülürken, fonksiyon ve sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi açısından klinik olarak anlamlı bir üstünlük gösterilememiştir.
Bu nedenle:
“Robotik diz protezi kesin ağrısızdır” veya “her hastada daha az ağrı olur”
şeklinde garanti veren ifadeler bilimsel olarak doğru değildir.
Robotik Diz Protezi Daha Hızlı İyileşir mi?
Bazı çalışmalar erken dönem toparlanmada robotik teknik lehine sonuçlar bildirse de tüm araştırmalar aynı sonucu göstermemektedir.
İyileşme hızı yalnızca robot kullanılıp kullanılmadığına bağlı değildir.
Şu faktörler de önemlidir:
- Ameliyat öncesi kas gücü
- Hastanın yaşı
- Vücut ağırlığı
- Dizdeki deformite
- Ameliyat öncesi hareket kapasitesi
- Ağrı kontrolü
- Eşlik eden hastalıklar
- Rehabilitasyona uyum
Robotik cerrahi fizik tedavinin veya egzersizin yerini almaz.
Yumuşak Doku Dengesi Açısından Fark Nedir?
Total diz protezinde yalnızca kemik yüzeylerinin hazırlanması yeterli değildir. Dizin iç ve dış tarafındaki bağların dengesi de önemlidir.
Mako Total Knee sistemi ameliyat sırasında diz farklı açılardayken eklem boşluklarının ölçülmesine ve protez planının bu veriler ışığında düzenlenmesine yardımcı olabilir.
Bu sayede cerrah, yalnızca görsel değerlendirmeyle değil ölçülebilir verilerle de eklem dengesini analiz edebilir.
Robotik Diz Protezinde Kemik Kesileri Nasıl Yapılır?
Cerrah robotik kolu kendisi kullanır.
Kemik hazırlığı:
1. Ameliyat öncesi oluşturulan 3D plan, 2. Ameliyat sırasında kaydedilen anatomik referanslar, 3. Cerrahın belirlediği implant planı, 4. Haptik çalışma sınırları
birlikte kullanılarak gerçekleştirilir.
Robot kendi kendine ameliyata başlamaz ve cerrahın kontrolü olmadan kemik kesisi yapmaz.
Robotik Cerrahinin Sınırlamaları Var mı?
Evet. Robotik teknoloji önemli avantajlar sağlasa da her teknolojinin sınırlamaları vardır.
Bilgisayarlı Tomografi Gereksinimi
Mako planlaması için uygun protokolle BT görüntüleme gerekir. Bu, geleneksel yönteme kıyasla ek bir görüntüleme aşamasıdır.
Maliyet ve Erişim
Robotik sistemlerin cihaz, bakım, sarf ve altyapı maliyetleri vardır. Her hastanede bulunmayabilir.
Cerrah Deneyimi
Robotik cihazın bulunması tek başına yeterli değildir. Cerrahın hem protez cerrahisi hem kullanılan robotik platform konusunda eğitim ve deneyimi önemlidir.
Uzun Dönem Üstünlük Her Başlıkta Kesin Değildir
Robotik sistemlerin implant yerleşim doğruluğu konusunda güçlü veriler bulunmasına rağmen, tüm hastalarda daha iyi uzun dönem fonksiyon, memnuniyet veya daha uzun protez ömrü sağladığını söylemek için uzun dönem karşılaştırmalı veriler halen gelişmektedir.
Robotik Diz Protezi Kimler İçin Uygun Olabilir?
Robotik teknoloji, öncelikle diz protezi ameliyatı için uygun bulunan hastalarda değerlendirilir.
Bu nedenle ilk soru:
“Robotik ameliyat olabilir miyim?”
değil,
“Diz protezi ameliyatına gerçekten ihtiyacım var mı?”
olmalıdır.
İleri diz kireçlenmesi bulunan hastalarda protez cerrahisi şu durumlarda gündeme gelebilir:
- Günlük yaşamı belirgin etkileyen ağrı
- Yürüme mesafesinde ciddi azalma
- Gece veya istirahat ağrısı
- Diz hareketinde belirgin kısıtlılık
- Şekil bozukluğu
- Uygun cerrahi dışı tedavilere rağmen devam eden şikâyetler
Karar muayene ve görüntüleme ile verilir.
Robotik mi Geleneksel mi? Karar Nasıl Verilir?
Doğru yöntem yalnızca cihaz adına göre seçilmez.
Değerlendirmede:
- Kireçlenmenin derecesi
- Bacak dizilimi
- Kemik yapısı
- Bağların durumu
- Daha önce geçirilmiş ameliyatlar
- Hastanın genel sağlık durumu
- Hastanın beklentileri
- Cerrahın deneyimi
- Kullanılacak implant ve teknoloji
birlikte ele alınır.
Mako Robotik Diz Protezinin Temel Farkı Nedir?
Kısa cevap:
Mako'nun temel farkı, hastanın BT görüntülerinden oluşturulan 3D modele göre kişiye özel cerrahi plan yapılabilmesi ve cerrahın kemik hazırlığını haptik sınırlar içinde robotik kol desteğiyle uygulayabilmesidir.
Bu sistem cerrahı ortadan kaldırmaz; cerrahın planlama ve uygulama sürecini teknolojik olarak destekler.
Adana'da Mako Robotik Diz Protezi
Özel Adana Ortadoğu Hastanesi'nde Mako robotik cerrahi sistemi kullanılmaktadır. Op. Dr. Muhsin Dursun, diz protezi adaylarını hastanın muayenesi, görüntülemeleri, kireçlenme düzeyi ve günlük yaşam beklentileriyle birlikte değerlendirmektedir.
Mako sistemi ve robotik cerrahi süreci hakkında ayrıntılı bilgi için Robotik Diz Protezi ve Mako Robotik Cerrahi Nedir? sayfalarını inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Robotik diz protezi geleneksel yöntemden daha mı iyidir?
Robotik sistem planlama, hizalama ve implant konumlandırma doğruluğunda avantaj sağlayabilir. Ancak her hastada daha iyi ağrı, fonksiyon veya uzun dönem sonuç garantisi vermez.
Robot kendi başına kemik kesisi yapar mı?
Hayır. Cerrah robotik kolu yönlendirir ve tüm temel cerrahi kararları verir.
Mako neden tomografi kullanıyor?
BT görüntülerinden hastanın üç boyutlu kemik modeli oluşturulur ve cerrahi plan bu model üzerinde hazırlanır.
Robotik diz protezinde hata olmaz mı?
Hiçbir cerrahi yöntem sıfır risk veya yüzde 100 başarı garantisi sağlamaz. Robotik sistem belirli teknik aşamalarda cerraha ölçüm ve kontrol desteği verir.
Geleneksel diz protezi başarısız bir yöntem mi?
Hayır. Geleneksel total diz protezi uzun yıllardır uygulanan ve güçlü uzun dönem sonuçları bulunan başarılı bir cerrahi yöntemdir.
Önemli Tıbbi Bilgilendirme
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Buradaki süreler ve öneriler her hasta için aynı değildir; ameliyatın türü, kullanılan cerrahi yaklaşım, eşlik eden hastalıklar, ameliyat öncesi kas gücü ve hekimin rehabilitasyon protokolü süreci değiştirebilir. Kişisel tanı, tedavi, ilaç kullanımı veya ameliyat sonrası aktivite kararı için hastayı takip eden ortopedi ve travmatoloji uzmanının önerileri esas alınmalıdır.
