Mako robotik cerrahide haptik teknoloji nedir Dr.Muhsin Dursun anlatıyor.
Haptik teknoloji, Mako robotik kol destekli diz ve kalça protezi ameliyatlarında cerrahın önceden belirlenen cerrahi planın sınırları içinde çalışmasına yardımcı olan gelişmiş bir kontrol sistemidir. Hastaya özel oluşturulan üç boyutlu planla birlikte çalışan bu teknoloji; kemik kesilerinin planlanan bölgede gerçekleştirilmesini, çevredeki sağlıklı dokuların korunmasını ve protezin daha hassas şekilde yerleştirilmesini destekler.
Haptik Teknoloji Ne Anlama Gelir?
“Haptik” kelimesi, dokunma ve hareket yoluyla hissedilen geri bildirim anlamına gelir. Günlük hayatta telefon ekranına dokunduğunuzda oluşan titreşim de basit bir haptik geri bildirim örneğidir.
Mako robotik cerrahi sisteminde ise haptik teknoloji çok daha gelişmiş bir amaçla kullanılır. Sistem, ameliyat öncesinde oluşturulan kişiye özel planı sanal sınırlar hâline getirir. Cerrah robotik kolu kullanırken bu sınırlar, cerrahi aletin planlanan alanın dışına çıkmasını fiziksel olarak kısıtlamaya yardımcı olur.
Bu özellik Mako sisteminde AccuStop™ haptik teknoloji olarak adlandırılır. Sistem; üç boyutlu BT tabanlı planlama, haptik sınırlar ve ameliyat sırasında elde edilen verileri bir arada kullanır.
Mako Sistemindeki Sanal Sınırlar Nasıl Çalışır?
Mako robotik cerrahi süreci genellikle hastanın eklem yapısının bilgisayarlı tomografi görüntüleriyle değerlendirilmesiyle başlar. Bu görüntüler kullanılarak diz veya kalça ekleminin üç boyutlu modeli hazırlanır.
Cerrah bu model üzerinde;
- Protezin boyutunu,
- Protezin yerleşim açısını,
- Kemikten çıkarılması gereken bölgeyi,
- Eklem dengesini ve bağların durumunu
ameliyat öncesinde planlar.
Hazırlanan plan, ameliyat sırasında robotik sisteme aktarılır. Haptik teknoloji de kemik kesilerinin yapılacağı alanın çevresinde görünmeyen bir güvenlik bölgesi oluşturur.
Cerrahi Alet Planın Dışına Çıkarsa Ne Olur?
Cerrah robotik kolu planlanan alanın dışına doğru yönlendirdiğinde sistem hareketi sınırlandırır. Başka bir ifadeyle robot kendi başına ameliyat yapmaz; cerrahın yaptığı hareketlerin belirlenen güvenli alan içinde kalmasına yardımcı olur.
Bu nedenle haptik teknolojiyi, cerrahın kontrolündeki cerrahi alete rehberlik eden sanal bir güvenlik duvarı gibi düşünmek mümkündür.
Haptik Teknoloji Neden Önemlidir?
Geleneksel protez ameliyatlarında cerrahın deneyimi, kullanılan ölçüm araçları ve mekanik kesim kılavuzları büyük önem taşır. Mako robotik cerrahide ise bu deneyime, hastanın kendi anatomisine göre hazırlanmış dijital bir plan ve haptik sınırlar eklenir.
Daha Kontrollü Kemik Kesileri
Haptik sınırlar, yalnızca ameliyat planında belirlenen kemik bölgesinde çalışılmasına yardımcı olur. Böylece kemikten ne kadar ve hangi açıyla kesi yapılacağı daha kontrollü şekilde uygulanabilir.
Mako Total Knee ile ilgili Stryker verilerinde, üç boyutlu BT tabanlı planlama ve haptik sınırların ameliyatın hazırlanan plana daha hassas biçimde uygulanmasını desteklediği belirtilmektedir.
Çevredeki Sağlıklı Dokuların Korunması
Diz ekleminin çevresinde bağlar, kaslar, tendonlar, damarlar ve sinirler bulunur. Kemik kesisi sırasında cerrahi aletin hareket alanının kontrol edilmesi, çevredeki sağlıklı yumuşak dokuların korunmasına katkı sağlayabilir.
Mako sistemine ilişkin çalışmalarda, haptik sınırlarla gerçekleştirilen robotik kol destekli uygulamaların manuel yöntemlere kıyasla daha az yumuşak doku hasarıyla ilişkili olabileceği bildirilmiştir.
Protezin Planlanan Konuma Yerleştirilmesi
Diz protezinin yalnızca doğru boyutta seçilmesi yeterli değildir. Protezin kemiğe hangi açıyla ve hangi konumda yerleştirileceği de eklem hareketleri açısından önem taşır.
Haptik teknoloji, cerrahın ameliyat öncesinde hazırladığı protez yerleşim planını kemik üzerinde daha hassas biçimde uygulamasına yardımcı olur. Amaç; protezin hastanın anatomisine, eklem yapısına ve cerrahi plana uygun şekilde konumlandırılmasıdır.
Ameliyatı Haptik Teknoloji mi Yapıyor?
Hayır. Mako sistemi veya haptik teknoloji ameliyatı kendi başına gerçekleştirmez.
Ameliyatın planlanması, robotik kolun yönlendirilmesi, kemik kesilerinin yapılması ve protezin yerleştirilmesi ortopedi cerrahı tarafından gerçekleştirilir. Robotik sistem ise cerraha ölçüm, planlama, görsel yönlendirme ve hareket sınırlandırma desteği sunar.
Kısacası kontrol her zaman cerrahtadır. Haptik teknoloji, cerrahın elinin yerine geçen bir sistem değil; cerrahın hazırladığı planın daha kontrollü uygulanmasına yardımcı olan teknolojik bir destek aracıdır.
Haptik Teknoloji Her Hastada Aynı Şekilde mi Kullanılır?
Her hastanın kemik yapısı, bacak dizilimi, eklemdeki aşınma miktarı ve bağ dengesi farklıdır. Bu nedenle Mako robotik cerrahide tek bir standart plan herkes için uygulanmaz.
Bilgisayarlı tomografi görüntülerinden oluşturulan üç boyutlu model üzerinden hastaya özel planlama yapılır. Haptik sınırlar da bu kişiye özel plana göre belirlenir. Böylece cerrahi işlem yalnızca genel ölçülere göre değil, hastanın kendi anatomik özellikleri dikkate alınarak yürütülür.
Haptik Teknoloji Hangi Ameliyatlarda Kullanılır?
Mako SmartRobotics sistemi kapsamında haptik teknolojiden;
Robotik Total Diz Protezi
Diz ekleminin birden fazla bölümünde ileri derecede kireçlenme bulunan ve total diz protezi planlanan hastalarda yararlanılabilir.
Robotik Kısmi Diz Protezi
Kireçlenmenin yalnızca dizin belirli bir bölümünü etkilediği uygun hastalarda, sağlam kemik ve dokuların mümkün olduğunca korunmasını hedefleyen kısmi diz protezi ameliyatlarında kullanılabilir.
Robotik Kalça Protezi
Kalça protezi ameliyatlarında protezin yuva kısmının önceden planlanan açı ve konumda hazırlanmasına yardımcı olmak amacıyla kullanılabilir. Mako’nun haptik teknolojisi, cerrahın BT tabanlı plan doğrultusunda çalışmasını destekler.
Haptik Teknoloji Ameliyat Başarısını Garanti Eder mi?
Hiçbir cerrahi teknoloji tek başına kesin başarı garantisi vermez. Tedavinin sonucu;
- Hastanın yaşı ve genel sağlık durumu,
- Kemik kalitesi,
- Eklemdeki hasarın seviyesi,
- Cerrahın deneyimi,
- Ameliyat sonrası fizik tedavi,
- Hastanın önerilere uyumu
gibi birçok etkene bağlıdır.
Haptik teknoloji cerraha daha fazla veri, kontrollü hareket alanı ve kişiye özel planlama olanağı sunar. Ancak ameliyat kararı yalnızca kullanılan teknolojiye göre değil, hastanın muayenesi ve radyolojik değerlendirmeleri sonucunda verilmelidir.
Adana’da Mako Robotik Cerrahi ve Haptik Teknoloji
Diz veya kalça kireçlenmesi nedeniyle protez ameliyatı düşünülen hastalarda öncelikle ayrıntılı ortopedik muayene yapılmalıdır. Her diz ağrısı protez ameliyatı gerektirmediği gibi, her hasta robotik cerrahi için aynı şartlara sahip olmayabilir.
Adana’da Mako robotik diz veya kalça protezi hakkında değerlendirme yapılırken hastanın şikâyetleri, eklem hareketleri, röntgen ve gerekli durumlarda diğer görüntüleme sonuçları birlikte incelenir. Uygun hastalarda kişiye özel üç boyutlu planlama ve haptik teknoloji desteğiyle uygulanabilecek cerrahi seçenekler değerlendirilir.
