Dr.Muhsin Dursun Anlatıyor, Mako robotik cerrahi sistemi; hastaya özel 3D tomografi planlaması, AccuStop haptik teknolojisi ve cerrah tarafından kontrol edilen robotik kolu aynı platformda birleştirir. ROSA gibi diğer robotik diz protezi sistemleri de hassas planlama ve ölçüm desteği sunarken Mako, özellikle tomografi tabanlı üç boyutlu modelleme ve cerrahi aleti planlanan alanın dışına çıkmaktan fiziksel olarak sınırlayan haptik yapısıyla ayrılır.
Her Robotik Diz Protezi Sistemi Aynı Değildir
Robotik diz protezi denildiğinde bütün sistemlerin aynı şekilde çalıştığı düşünülebilir. Ancak piyasadaki robotik cerrahi sistemlerinin görüntüleme yöntemi, ameliyat planı hazırlama biçimi ve kemik kesilerini kontrol etme şekli birbirinden farklıdır.
Mako ve ROSA, diz protezi ameliyatlarında cerraha yardımcı olan gelişmiş sistemlerdir. Her iki sistem de ameliyatı kendi başına gerçekleştirmez. Protezin seçimi, cerrahi planın hazırlanması, kemik kesilerinin uygulanması ve ameliyatın yönetimi ortopedi cerrahının kontrolündedir.
Mako’nun en belirgin farkı, hastaya ait bilgisayarlı tomografi görüntülerinden oluşturulan üç boyutlu planı AccuStop haptik teknolojiyle birleştirmesidir. Stryker, Mako SmartRobotics sistemini 3D BT tabanlı planlama ile haptik kontrolü aynı platformda buluşturan bir yapı olarak tanımlar.
Mako’da Planlama 3D Tomografiyle Başlar
Mako robotik diz protezi sürecinde hastanın bacak ve diz bölgesine ait bilgisayarlı tomografi görüntüleri kullanılır. Bu görüntüler özel yazılım yardımıyla hastanın kemik yapısını gösteren kişiye özel üç boyutlu modele dönüştürülür.
Bu model, hazır veya ortalama bir diz görüntüsü değildir. Hastanın kendi uyluk kemiğini, kaval kemiğini, eklem yüzeylerini ve anatomik özelliklerini gösterir.
Cerrah bu üç boyutlu model üzerinde;
- Kullanılacak protezin ölçüsünü,
- Protezin kemik üzerindeki konumunu,
- Protezin yerleşim açısını,
- Kemikten çıkarılacak bölgenin miktarını,
- Dizdeki şekil bozukluğunu,
- Eklem aralıklarını
ameliyattan önce değerlendirebilir.
Mako’nun BT tabanlı planlaması, ameliyata yalnızca standart ölçülerle değil, hastanın gerçek kemik anatomisini gösteren üç boyutlu verilerle hazırlanılmasını sağlar.
ROSA Sisteminde Görüntüleme Nasıl Yapılır?
ROSA Knee sistemi de hastaya özel cerrahi planlama ve ameliyat sırasında ölçüm desteği sunan robotik bir platformdur.
ROSA, cerrahın tercihine göre görüntü tabanlı veya görüntüsüz olarak çalışabilir. Görüntü tabanlı planlamada standart röntgen görüntülerinden üç boyutlu dijital bir model hazırlanabilir. Görüntüsüz kullanımda ise ameliyat sırasında kemiğin anatomik noktaları sisteme tanıtılarak cerrahi plan oluşturulur.
Bu esneklik ROSA’nın avantajlarından biridir. Ancak Mako’nun yaklaşımında planlama başlangıçtan itibaren hastanın tomografi verilerinden oluşturulan ayrıntılı üç boyutlu kemik modeli üzerine kurulur.
Mako ile ROSA Arasındaki Görüntüleme Farkı
Mako’da temel yaklaşım:
Bilgisayarlı tomografi → hastaya özel 3D kemik modeli → ameliyat öncesi protez planı
ROSA’da ise sisteme ve cerrahın tercihine göre:
Röntgen tabanlı planlama veya ameliyat sırasında anatomik noktaların kaydedildiği görüntüsüz planlama
Her iki yöntem de cerraha sayısal veriler sunabilir. Mako’nun öne çıkan yönü, hastanın kemik anatomisinin ameliyat öncesinde tomografi üzerinden ayrıntılı şekilde modellenmesidir.
Mako’nun En Önemli Farkı: Haptik Sınırlar
Mako’yu birçok robotik cerrahi sisteminden ayıran temel özelliklerden biri AccuStop haptik teknolojidir.
Cerrah ameliyat öncesinde kemik kesilerinin yapılacağı alanı üç boyutlu model üzerinde belirler. Bu plan, ameliyat sırasında robotik kola aktarılır. Robotik kolun hareket alanı da bu plana göre sınırlandırılır.
Cerrahi alet önceden belirlenen alanın dışına yaklaşırsa sistem hareketi fiziksel olarak kısıtlamaya yardımcı olur. Bu nedenle haptik sınırlar, yalnızca ekranda gösterilen bir uyarı çizgisi değildir. Cerrah robotik kolu kullanırken hissedilen gerçek bir hareket sınırı oluşturur.
Stryker’a göre AccuStop haptik teknoloji, BT tabanlı plan doğrultusunda cerrahi aletin belirlenen bölgede çalışmasını destekler.
Sanal Güvenlik Duvarı Nasıl Çalışır?
Haptik teknolojiyi, kemiğin çevresinde oluşturulmuş görünmez bir güvenlik alanı gibi düşünmek mümkündür.
Cerrah robotik kolu planlanan bölgede serbestçe yönlendirir. Alet sınırın dışına doğru ilerlediğinde sistem hareketi sınırlar. Böylece cerrahın belirlediği kesim planının kontrollü biçimde uygulanmasına yardımcı olur.
Robot kendi başına karar vermez veya cerrahın yerine ameliyat yapmaz. Haptik sistem, cerrahın hazırladığı planın dışına çıkılmasını azaltmayı amaçlayan teknolojik bir kontrol mekanizmasıdır.
ROSA’da Kemik Kesileri Nasıl Yapılır?
ROSA Knee sisteminde robotik kol, cerrahın oluşturduğu plana göre kesim kılavuzunun konumlandırılmasına yardımcı olur. Cerrah kemik kesilerini bu yönlendirme doğrultusunda gerçekleştirir.
ROSA’nın güncel teknolojileri cerrahi planlama, anatomik noktaların belirlenmesi, takip ve kesim kılavuzunun konumlandırılması üzerinde yoğunlaşır. Sistem ayrıca ameliyat sırasında diz dengesi ve hareket açıklığı hakkında veriler sağlayabilir.
Buradaki temel teknik farklılık şudur:
Mako
Cerrahın kontrol ettiği robotik kesici alet, haptik sınırlarla belirlenen çalışma alanında kullanılır.
ROSA
Robotik kol, plana uygun kesim kılavuzunun konumlandırılması ve cerrahi ölçümlerin yapılması için destek sağlar.
Bu iki sistem aynı hedefe farklı robotik çalışma biçimleriyle yaklaşır.
Mako Kemik Kesilerini Neden Daha Kontrollü Hâle Getirebilir?
Diz protezi ameliyatında kemikten çıkarılacak bölümün seviyesi ve açısı önemlidir. Gereğinden fazla veya yanlış açıyla yapılan bir kesi, protezin konumunu ve eklem dengesini etkileyebilir.
Mako’da kemik kesileri ameliyat öncesinde üç boyutlu tomografi modeli üzerinde planlanır. Cerrah protezin yerini veya kesinin seviyesini küçük ölçülerde değiştirerek ortaya çıkabilecek durumu önceden değerlendirebilir.
Ameliyat sırasında ise haptik teknoloji, cerrahi aletin yalnızca belirlenen kemik bölgesinde çalışmasına yardımcı olur.
Bu iki aşamanın birleşmesi Mako’nun temel gücünü oluşturur:
Önce Gör
Hastanın kemik anatomisi üç boyutlu tomografi modeliyle incelenir.
Sonra Planla
Protez ölçüsü, yerleşimi ve kemik kesileri dijital ortamda belirlenir.
Planı Kontrollü Uygula
Haptik sınırlar cerrahi aletin planlanan çalışma alanında kalmasına yardımcı olur.
Mako Yalnızca Ölçüm Yapan Bir Sistem Değildir
Robotik cerrahi sistemleri hakkında en sık yapılan hatalardan biri, bütün cihazların yalnızca ölçüm veya navigasyon yaptığı düşüncesidir.
Mako sistemi ameliyat sırasında cerraha ölçüm verileri sunmanın yanında, robotik kolun hareketini haptik sınırlar üzerinden kontrol eder. Böylece planlama ile uygulama arasında doğrudan bir bağlantı kurulur.
Başka bir ifadeyle sistem yalnızca cerraha “kesi burada olmalı” bilgisini göstermez. Robotik aletin çalışma alanını da oluşturulan plana göre sınırlandırmaya yardımcı olur.
Mako ile ROSA’nın Bilimsel Sonuçları Nasıl?
Mako’nun teknolojik özellikleri güçlü olmakla birlikte bilimsel açıdan “ROSA’dan her koşulda daha başarılıdır” demek doğru değildir.
Mako ile ROSA’yı karşılaştıran çalışmalarda her iki sistemin de diz protezi bileşenlerinin yerleşiminde yüksek doğruluk sağlayabildiği bildirilmiştir. Bazı doğrudan karşılaştırmalarda dizilim doğruluğu ve bir yıllık klinik sonuçlar açısından iki sistem arasında belirgin fark bulunmamıştır.
Bu bulgular Mako’nun teknolojik farklarını ortadan kaldırmaz. Ancak hastaya verilecek bilginin dürüst olması gerekir: Mako’nun üstünlüğü her hastada kesin olarak daha iyi klinik sonuç sağlayacağının garanti edilmesi değil, BT tabanlı üç boyutlu planlama ve haptik kontrolü güçlü bir cerrahi iş akışında birleştirmesidir.
Mako’nun Öne Çıktığı Başlıca Noktalar
Gerçek BT Verilerinden Hazırlanan 3D Model
Hastanın kendi kemik anatomisi ameliyattan önce üç boyutlu olarak değerlendirilir.
AccuStop Haptik Teknoloji
Cerrahi aletin önceden belirlenen kemik bölgesinin dışında çalışması fiziksel olarak sınırlandırılır.
Planlama ve Uygulamanın Aynı Sistemde Birleşmesi
Ameliyat öncesinde oluşturulan plan robotik kol üzerinden uygulanır.
Kemik Kesilerinin Önceden Görülebilmesi
Cerrah kesilerin seviyesini, açısını ve protez konumuna etkisini ameliyat öncesinde değerlendirebilir.
Cerrah Kontrolünün Korunması
Mako otomatik ameliyat yapan bir sistem değildir. Robotik kol cerrah tarafından yönlendirilir ve bütün cerrahi kararlar hekim tarafından verilir.
Mako Robot Ameliyatı Kendi Başına mı Yapıyor?
Hayır. Mako robotik cerrahi sistemi ameliyatı kendi başına gerçekleştirmez.
Cerrah;
- Hastanın üç boyutlu modelini inceler,
- Protez ölçüsünü seçer,
- Kemik kesilerini planlar,
- Eklem dengesini değerlendirir,
- Robotik kolu yönlendirir,
- Protezi yerleştirir.
Mako ise cerraha planlama, ölçüm, görsel yönlendirme ve haptik hareket sınırlandırma desteği sağlar.
Bu nedenle doğru ifade “robotun yaptığı diz protezi ameliyatı” değil, robotik kol destekli ve cerrah tarafından gerçekleştirilen diz protezi ameliyatıdır.
En İyi Robotik Sistem Hangisidir?
Bir robotik sistemin yalnızca daha büyük görünmesi, daha yeni olması veya daha fazla özelliğe sahip olması tek başına daha iyi hasta sonucu anlamına gelmez.
Cerrahi başarıda;
- Hastanın doğru seçilmesi,
- Cerrahın sistem üzerindeki deneyimi,
- Protezin uygun şekilde konumlandırılması,
- Bağ dengesinin sağlanması,
- Enfeksiyon önlemleri,
- Ameliyat sonrası rehabilitasyon
gibi birçok unsur birlikte rol oynar.
ROSA da Mako da cerraha önemli ölçüm ve planlama desteği sunabilen sistemlerdir. Mako’nun belirgin teknolojik avantajı; tomografi tabanlı ayrıntılı 3D planlamayı, cerrahın kontrolündeki robotik kolu ve haptik kesim sınırlarını tek sistemde bir araya getirmesidir.
Adana’da Mako Robotik Diz Protezi
Adana’da Mako robotik diz protezi planlanan hastalarda süreç ayrıntılı ortopedik değerlendirmeyle başlar. Her diz ağrısı veya kireçlenme protez ameliyatı gerektirmez.
Ameliyata uygun bulunan hastalarda tomografi görüntülerinden kişiye özel üç boyutlu kemik modeli oluşturulur. Cerrah bu model üzerinde protezin ölçüsünü, kemik kesilerini, protez yerleşimini ve diz dengesini ameliyattan önce planlar.
Ameliyat sırasında Mako robotik kol ve AccuStop haptik teknoloji, cerrahın hazırladığı planın kontrollü biçimde uygulanmasına yardımcı olur. Böylece cerrahi işlem standart bir modele göre değil, hastanın kendi kemik anatomisine göre yürütülebilir.
