Kalça kireçlenmesi, kalça eklemindeki kıkırdağın zamanla yıpranması sonucu kasık ağrısı, hareket kısıtlılığı ve yürüme güçlüğüne yol açan bir eklem hastalığıdır. Erken dönemde ilaç, egzersiz ve fizik tedavi uygulanırken ileri vakalarda total kalça protezi değerlendirilebilir.
Kalça Kireçlenmesi Nedir?
Kalça kireçlenmesi, tıbbi adıyla kalça osteoartriti, kalça eklem yüzeylerini kaplayan kıkırdak dokunun zaman içinde incelmesi ve yapısının bozulmasıyla ortaya çıkar.
Kalça eklemi, uyluk kemiğinin yuvarlak baş kısmı ile leğen kemiğindeki yuva arasında oluşur. Sağlıklı kıkırdak, bu iki kemik yüzeyinin rahat ve düşük sürtünmeyle hareket etmesini sağlar.
Kıkırdak yapısı bozulduğunda eklem hareketleri zorlaşabilir. İlerleyen dönemlerde kemik yüzeylerinde sertleşme, kemik çıkıntıları, eklem aralığında daralma ve hareket kaybı görülebilir.
Kalça Kireçlenmesi Neden Olur?
Kalça kireçlenmesi çoğu zaman tek bir nedene bağlı gelişmez. Yaş, kalça yapısı, geçirilmiş hastalıklar ve ekleme binen yük birlikte etkili olabilir.
İleri Yaş
Yaş ilerledikçe eklem kıkırdağının kendini yenileme kapasitesi azalabilir. Bu nedenle kalça kireçlenmesi ileri yaşlarda daha sık görülür.
Doğuştan Kalça Gelişim Bozuklukları
Kalça çıkığı veya kalça yuvasının sığ olması gibi doğuştan gelen yapısal sorunlar, eklem yüzeylerine dengesiz yük binmesine neden olabilir.
Bu durum genç yaşlarda bile kalça kireçlenmesine zemin hazırlayabilir.
Geçirilmiş Kırıklar ve Yaralanmalar
Kalça çevresindeki kırıklar, eklem yüzeyini etkileyen travmalar ve daha önce geçirilen ameliyatlar ilerleyen yıllarda kireçlenme riskini artırabilir.
Kalça Başında Kanlanma Bozukluğu
Femur başı avasküler nekrozu olarak bilinen durumda, uyluk kemiğinin baş kısmına giden kan akımı bozulur. Kemik yapısındaki çökme zamanla eklem kireçlenmesine yol açabilir.
Fazla Kilo
Fazla kilo kalça eklemine binen yükü artırabilir. Özellikle uzun süre ayakta kalma ve yürüme sırasında eklem üzerindeki baskı yükselir.
Genetik Yatkınlık
Ailesinde kalça kireçlenmesi bulunan kişilerde risk artabilir.
Romatizmal Hastalıklar
Romatoid artrit gibi iltihaplı romatizmal hastalıklar kalça eklemini etkileyerek kıkırdak kaybına neden olabilir.
Kalça Kireçlenmesinin Belirtileri Nelerdir?
Kalça kireçlenmesinin en sık görülen belirtisi ağrıdır. Ancak ağrı her zaman doğrudan kalçanın dış tarafında hissedilmez.
En sık görülen şikâyetler şunlardır:
- Kasık bölgesinde ağrı
- Kalçanın ön veya yan tarafında ağrı
- Uyluğa ve dize yayılan ağrı
- Yürürken artan rahatsızlık
- Çorap ve ayakkabı giymekte zorlanma
- Arabaya binip inerken güçlük
- Uzun süre oturduktan sonra tutukluk
- Kalça hareketlerinde azalma
- Aksayarak yürüme
- Gece ve istirahat ağrısı
Kalça kireçlenmesinde ağrının dize kadar yayılabilmesi nedeniyle bazı hastalar sorunun dizden kaynaklandığını düşünebilir.
Kalça Kireçlenmesi Nasıl Başlar?
Kalça kireçlenmesi çoğu hastada yavaş ilerler. İlk dönemde ağrı uzun yürüyüşler, merdiven kullanımı veya yoğun aktivite sonrasında ortaya çıkabilir.
Dinlenmeyle azalan ağrı zaman içinde daha sık görülmeye başlayabilir. Hasta çorap giymek, ayakkabı bağlamak veya yere eğilmek gibi günlük hareketlerde zorlanabilir.
İleri dönemlerde yürüme mesafesi azalabilir, aksama gelişebilir ve ağrı gece uykusunu etkileyebilir.
Kalça Kireçlenmesi Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı için hastanın şikâyetleri ayrıntılı şekilde dinlenir ve ortopedi muayenesi yapılır.
Muayenede;
- Ağrının bulunduğu bölge,
- Kalçanın hareket açıklığı,
- Yürüyüş biçimi,
- Bacak uzunluğu,
- Kas gücü,
- Bel ve diz kaynaklı olabilecek diğer sorunlar
değerlendirilir.
Röntgen
Kalça kireçlenmesinin değerlendirilmesinde en sık kullanılan görüntüleme yöntemi röntgendir.
Röntgende eklem aralığındaki daralma, kemik çıkıntıları, eklem yüzeyindeki sertleşme ve kemik yapısındaki değişiklikler görülebilir.
MR Görüntüleme
Her hastada MR gerekli değildir. Kalça başında kanlanma bozukluğu, erken dönem kıkırdak hasarı, kas-tendon problemi veya başka bir hastalık düşünülüyorsa MR istenebilir.
Bilgisayarlı Tomografi
Kemik yapısının daha ayrıntılı incelenmesi gereken durumlarda bilgisayarlı tomografiden yararlanılabilir.
Mako robotik kalça protezi planlamasında tomografi verileri kullanılarak hastanın kalça ekleminin üç boyutlu modeli oluşturulabilir.
Kalça Kireçlenmesinin Evreleri Nelerdir?
Kalça kireçlenmesi hafif, orta veya ileri düzeyde olabilir.
Erken Evre Kalça Kireçlenmesi
Ağrı genellikle uzun yürüyüşler ve yoğun aktivite sonrasında ortaya çıkar. Kalça hareketlerinde hafif kısıtlılık bulunabilir.
Orta Evre Kalça Kireçlenmesi
Kasık ağrısı daha sık görülür. Çorap giyme, ayakkabı bağlama ve arabaya binme gibi hareketler zorlaşabilir.
İleri Evre Kalça Kireçlenmesi
Eklem aralığı belirgin şekilde daralır. Ağrı dinlenme sırasında da devam edebilir, aksama gelişebilir ve günlük yaşam ciddi biçimde kısıtlanabilir.
Röntgen görüntüsü tek başına tedavi kararını belirlemez. Hastanın ağrı seviyesi ve yaşam kalitesi de dikkate alınır.
Kalça Kireçlenmesi Tedavisi Nasıl Yapılır?
Kalça kireçlenmesi tedavisi hastalığın seviyesine, hastanın yaşına, kilosuna ve günlük yaşamındaki kısıtlanmaya göre planlanır.
Amaç ağrıyı azaltmak, hareketi korumak ve hastanın günlük işlerini daha rahat yapabilmesini sağlamaktır.
Ameliyatsız Kalça Kireçlenmesi Tedavileri
Erken ve orta evre hastalarda öncelikle cerrahi dışı yöntemler uygulanabilir.
Egzersiz ve Fizik Tedavi
Kalça çevresindeki kasların güçlendirilmesi ekleme binen yükün dengelenmesine yardımcı olabilir.
Hareket açıklığını koruyan egzersizler, kontrollü yürüyüş, yüzme ve sabit bisiklet gibi düşük darbeli aktiviteler önerilebilir.
Kilo Kontrolü
Fazla kilosu bulunan hastalarda kilo verilmesi kalça eklemine binen yükün azaltılmasına yardımcı olabilir.
Günlük Yaşam Düzenlemeleri
Uzun süre ayakta kalma, ağır yük taşıma ve ağrıyı artıran tekrarlayıcı hareketler azaltılabilir.
Baston kullanımı bazı hastalarda ekleme binen yükü azaltabilir. Baston genellikle ağrılı kalçanın karşı tarafındaki elde tutulur.
İlaç Tedavileri
Ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlardan yararlanılabilir. Bu ilaçlar doktor önerisi olmadan uzun süre kullanılmamalıdır.
Mide, böbrek, kalp ve damar hastalıkları bulunan kişilerde ilaç seçimi dikkatle yapılmalıdır.
Kalça İçi Enjeksiyonlar
Bazı hastalarda görüntüleme eşliğinde kalça eklemine enjeksiyon uygulanabilir.
Kortizon Enjeksiyonu
Eklem içindeki iltihabi reaksiyonu ve ağrıyı azaltmak amacıyla kullanılabilir. Etkisi geçici olabilir.
Diğer Enjeksiyonlar
Hyalüronik asit veya PRP gibi uygulamalar bazı hastalarda değerlendirilebilir. Ancak bu yöntemler kaybolmuş kıkırdağı yeniden oluşturmaz ve ileri kireçlenmeyi tamamen ortadan kaldırmaz.
Kalça eklemi derinde bulunduğu için enjeksiyonların ultrason veya röntgen eşliğinde yapılması gerekebilir.
Kalça Kireçlenmesi Tamamen Geçer mi?
Aşınmış kıkırdağın ilaçla tamamen eski hâline döndürülmesi mümkün değildir.
Ancak erken dönemde egzersiz, kilo kontrolü, fizik tedavi ve uygun ilaçlarla ağrı azaltılabilir ve hareket kapasitesi korunabilir.
Tedavinin amacı hastanın şikâyetlerini azaltmak ve günlük yaşam kalitesini artırmaktır.
Kalça Kireçlenmesinde Ameliyat Ne Zaman Gerekir?
Kalça protezi ameliyatı yalnızca röntgende kireçlenme görüldüğü için uygulanmaz.
Ameliyat şu durumlarda değerlendirilebilir:
- Ağrının günlük yaşamı ciddi şekilde etkilemesi
- Yürüme mesafesinin belirgin biçimde azalması
- Gece ve istirahat ağrısının başlaması
- Kalça hareketlerinin ciddi şekilde kısıtlanması
- Çorap ve ayakkabı giymenin zorlaşması
- Aksayarak yürüme
- İlaç ve fizik tedaviden yeterli fayda görülmemesi
- Görüntülemelerde ileri eklem aşınması bulunması
Cerrahi karar hastanın şikâyetleri, yaşı, genel sağlık durumu ve beklentileri birlikte değerlendirilerek verilir.
Total Kalça Protezi Nedir?
Total kalça protezi, aşınmış kalça eklem yüzeylerinin yapay eklem parçalarıyla değiştirilmesidir.
Uyluk kemiğinin hasarlı baş kısmı çıkarılır ve yerine metal veya seramik bir baş yerleştirilir. Kalça yuvası da protez parçalarına uygun şekilde hazırlanır.
Amaç ağrıyı azaltmak, kalça hareketlerini artırmak ve hastanın yürüme kapasitesini iyileştirmektir.
Robotik Kalça Protezi
Robotik kalça protezi, total kalça protezi ameliyatının robotik sistem desteğiyle kişiye özel planlanmasıdır.
Mako robotik sisteminde hastanın bilgisayarlı tomografi görüntülerinden üç boyutlu kalça modeli oluşturulur.
Cerrah bu model üzerinde;
- Kalça yuvasının yapısını,
- Protezin uygun ölçüsünü,
- Yuva parçasının açısını,
- Protezin yerleşim konumunu,
- Bacak uzunluğu ve kalça dengesini
ameliyattan önce değerlendirebilir.
Ameliyatı robot kendi başına yapmaz. Cerrah robotik kolu kontrol eder ve protezi yerleştirir.
Mako Robotik Kalça Protezinde 3D Planlama
Kalça protezinde yuva parçasının konumu ve açısı önemlidir. Uygun olmayan yerleşim kalça hareketlerini ve protezin dengesini etkileyebilir.
Mako sistemi, tomografi tabanlı üç boyutlu model üzerinden protez yerleşiminin ameliyat öncesinde ayrıntılı şekilde planlanmasına yardımcı olur.
Cerrah farklı protez ölçülerini ve konumlarını dijital model üzerinde değerlendirebilir. Ameliyat sırasında robotik sistem, hazırlanan planın kontrollü biçimde uygulanmasını destekler.
Kalça Protezi Sonrası İyileşme Süreci
Ameliyat sonrası süreç hastanın yaşı, kas gücü, genel sağlık durumu ve cerrahi yönteme göre değişebilir.
Hastalar sağlık ekibinin kontrolünde erken dönemde ayağa kaldırılabilir. Yürüme egzersizleri fizyoterapist eşliğinde başlatılır.
İlk dönemde;
- Ağrı kontrolü,
- Yara takibi,
- Pıhtıdan korunma,
- Yürüteç veya koltuk değneği kullanımı,
- Doktorun önerdiği egzersizlerin yapılması,
- Kalçayı zorlayacak hareketlerden kaçınılması
önemlidir.
Kalça Protezinin Riskleri Var mıdır?
Kalça protezi ameliyatı da diğer cerrahi işlemler gibi bazı riskler taşır.
Olası riskler arasında;
- Enfeksiyon
- Kanama
- Pıhtı oluşumu
- Damar veya sinir yaralanması
- Kalça çıkığı
- Bacak uzunluk farkı
- Protez çevresinde gevşeme
- Devam eden ağrı
- Anesteziye bağlı sorunlar
yer alabilir.
Ameliyat öncesinde hastanın kişisel riskleri değerlendirilir ve gerekli önlemler planlanır.
Kalça Protezi Ne Kadar Dayanır?
Kalça protezinin kullanım süresi hastanın yaşı, kilosu, aktivite düzeyi, kemik kalitesi ve protezin yerleşimine göre değişebilir.
Düzenli kontroller, uygun kilo ve doktor önerilerine uyum protezin uzun dönem başarısını etkiler.
Hiçbir protez için ömür boyu kullanım garantisi verilemez.
Adana’da Kalça Kireçlenmesi Tedavisi
Adana’da kalça kireçlenmesi tedavisi planlanırken ağrının nedeni, eklemdeki aşınmanın seviyesi ve hastanın günlük yaşamındaki kısıtlanma birlikte değerlendirilir.
Erken ve orta evrelerde egzersiz, fizik tedavi, kilo kontrolü ve ilaç tedavilerinden yararlanılabilir. İleri kireçlenmede total kalça protezi gündeme gelebilir.
Özel Adana Ortadoğu Hastanesi’nde bulunan Mako robotik cerrahi sistemi sayesinde uygun hastalarda tomografi tabanlı robotik kalça protezi planlaması yapılabilir.
Op. Dr. Muhsin Dursun ile Kalça Kireçlenmesi Tedavisi
Op. Dr. Muhsin Dursun, Özel Adana Ortadoğu Hastanesi’nde kalça kireçlenmesi, total kalça protezi ve robotik protez cerrahisi alanlarında hastalarını değerlendirmektedir.
Tedavi planlamasında hastanın ağrı düzeyi, kalça hareketleri, yürüme kapasitesi, görüntüleme bulguları ve günlük yaşam beklentileri birlikte ele alınır.
Cerrahi dışı yöntemlerin yeterli olduğu hastalarda koruyucu tedaviler uygulanırken, ileri eklem aşınması bulunan uygun hastalarda robotik veya geleneksel kalça protezi seçenekleri kişiye özel olarak değerlendirilebilir.
Kalça Ağrısında Ne Zaman Muayene Olunmalı?
Kasık veya kalça ağrısı birkaç haftadan uzun süredir devam ediyorsa, yürümeyi etkiliyorsa veya günlük hareketleri zorlaştırıyorsa ortopedi uzmanına başvurulmalıdır.
Özellikle düşme sonrası üzerine basamama, ani ve şiddetli ağrı, ateş, kızarıklık veya belirgin hareket kaybı bulunması durumunda gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.
Erken muayene doğrudan ameliyat anlamına gelmez. Ağrının nedeninin belirlenmesini ve uygun tedaviye zamanında başlanmasını sağlar.
